Di chúc trả lời câu hỏi ai được gì; bộ hồ sơ gia sản trả lời câu hỏi có những gì và ở đâu. Với người có tài sản trải ra ba nước, câu thứ hai mới là câu khó — và nó là câu mà không chuyên gia nào trả lời hộ được, vì chỉ bạn biết.
Năm phần của bộ hồ sơ
Đây là cấu trúc đủ dùng, không cần phức tạp hơn.
Phần một — tư cách pháp lý. Từng quốc tịch bạn mang, cơ sở có được, giấy tờ tương ứng và nơi lưu. Đây cũng chính là bảng mà chuyên mục rủi ro pháp lý đã yêu cầu dựng.
Phần hai — tài sản theo nước. Mỗi nước một mục: bất động sản kèm số đăng ký, tài khoản ngân hàng kèm tên tổ chức, khoản đầu tư, quyền lợi bảo hiểm và hưu trí, tài sản có giá trị khác.
Phần ba — nghĩa vụ. Nợ, khoản vay, bảo lãnh, nghĩa vụ định kỳ. Người thừa kế cần biết cả phần âm, không chỉ phần dương.
Phần bốn — văn bản định đoạt. Di chúc nào, lập ở đâu, ngày nào, lưu ở đâu, phạm vi ra sao.
Phần năm — danh bạ. Tên và liên hệ của công chứng viên, luật sư, chuyên gia thuế ở từng nước, kèm một dòng về việc họ phụ trách gì.
Ba nguyên tắc về nội dung
Chúng quyết định bộ hồ sơ có dùng được hay không.
Ghi đủ để tìm ra, không ghi đủ để dùng. Tên ngân hàng và nước là đủ để người thừa kế liên hệ; mật khẩu và số bí mật thì không nên nằm trong đó.
Viết cho người không biết gì về đời sống tài chính của bạn. Cách thử tốt nhất là đọc lại và tự hỏi: người này có tìm được tài sản đó chỉ bằng dòng mình vừa ghi không.
Và ghi bằng ngôn ngữ người thừa kế đọc được. Nếu họ đọc được hai thứ tiếng khác nhau thì làm hai bản — đây không phải chỗ để tiết kiệm.
Lưu ở đâu và ai được biết
Bốn việc, và chúng cân bằng giữa an toàn với khả năng tìm thấy.
Một bản ở nơi an toàn mà người thân tiếp cận được — két ngân hàng mà chỉ bạn mở được là nơi tệ để cất thứ này.
Một bản ở chỗ một chuyên gia bạn tin, thường là công chứng viên hoặc luật sư chính.
Cho ít nhất hai người biết bộ hồ sơ tồn tại và ở đâu, vì một người có thể không liên hệ được vào đúng lúc cần.
Và đừng để nó chỉ tồn tại ở dạng số trong một tài khoản mà không ai đăng nhập được. Tài sản số và cách truy cập nó là một chương riêng mà nhiều gia đình đã học bằng cách khó.
Cập nhật: việc nhỏ dễ bỏ nhất
Ba dịp nên rà lại, và chúng đủ để bộ hồ sơ không lạc hậu.
Mỗi năm một lần, cùng lúc với việc khai thuế. Gắn vào một việc đã có sẵn thì dễ nhớ hơn là đặt một lịch riêng.
Khi có thay đổi lớn: mua hoặc bán tài sản, thêm hoặc bớt một quốc tịch, chuyển nước sống, thay đổi trong gia đình.
Và khi luật ở một nước liên quan thay đổi, điều mà chuyên gia của bạn ở nước đó sẽ biết trước bạn — đây là một lý do nữa để có người liên hệ ở từng nơi.
Ba điều khép lại chuyên mục
Thừa kế là chương duy nhất mà bạn chuẩn bị cho người khác chứ không cho mình. Mọi thứ trong chương này đều quy về một câu hỏi: người thân của bạn sẽ đối diện với cái gì, và họ có đủ thông tin để đối diện không.
Xung khắc không đến từ lòng tham mà từ việc mỗi hệ thống đọc một cách khác nhau. Quy tắc chọn luật, phần thừa kế bắt buộc, quy tắc riêng về bất động sản — ba lớp này va nhau mà không ai sai cả.
Và phần lớn công việc phòng ngừa là việc giấy tờ, không phải việc pháp lý phức tạp. Một bản danh sách cập nhật, vài tên người liên hệ, và một cuộc nói chuyện với gia đình khi còn nói được — ba thứ đó gỡ trước được phần lớn khó khăn mà các bài trước mô tả. Phần còn lại là việc của công chứng viên và luật sư ở từng nước, và bạn nên tìm họ khi còn thong thả chọn.
Bộ hồ sơ gia sản gồm những gì?
Năm phần: tư cách pháp lý của bạn, tài sản theo từng nước, nghĩa vụ và nợ, các văn bản định đoạt như di chúc, và danh bạ chuyên gia ở từng nước kèm việc họ phụ trách.
Có nên ghi mật khẩu vào đó không?
Không. Nguyên tắc là ghi đủ để tìm ra, không ghi đủ để dùng — tên ngân hàng và nước là đủ để người thừa kế liên hệ, còn mật khẩu và số bí mật không nên nằm trong bộ hồ sơ.
Nên lưu ở đâu?
Một bản ở nơi an toàn mà người thân tiếp cận được, một bản ở chỗ một chuyên gia bạn tin, cho ít nhất hai người biết nó tồn tại và ở đâu, và đừng để nó chỉ tồn tại ở dạng số mà không ai đăng nhập được.
Bao lâu nên cập nhật một lần?
Mỗi năm một lần gắn vào dịp khai thuế cho dễ nhớ, cộng thêm mỗi khi có thay đổi lớn về tài sản, quốc tịch, nơi sống hay gia đình, và khi luật ở một nước liên quan thay đổi.
